Nakliyat sigortası, yüklerin bir yerden başka bir yere taşınması sırasında karşılaşılabilecek çeşitli risklere karşı mali güvence sağlar. Karayolu, denizyolu, havayolu ve demiryolu taşımacılığında meydana gelen trafik kazaları, yangın, hırsızlık, ıslanma, kırılma ve yük kaybı gibi olaylar, işletmeler için önemli maddi zararlara neden olabilir.

Peki, nakliyat sigortası hangi hasarları karşılar? Taşınan mal zarar gördüğünde hasarı kim öder? Konteyner devrilmesi, yükün ıslanması veya ürünlerin eksik teslim edilmesi durumunda sigorta devreye girer mi?

Bu soruların yanıtı; sigortanın türüne, poliçede belirtilen teminatlara, istisnalara ve hasarın meydana geliş şekline göre değişir. Bu rehberde, nakliyat sigortasında karşılaşılabilecek 15 temel hasar türünü, teminat kapsamını ve hasar durumunda dikkat edilmesi gereken noktaları ele alıyoruz.

Nakliyat Sigortasında En Sık Karşılaşılan Hasar Türleri Nelerdir?

Nakliyat hasarları; yükün fiziksel olarak zarar görmesi, tamamen veya kısmen kaybolması, dış etkenlerden etkilenmesi ya da taşıma sürecinde meydana gelen kazalar nedeniyle değer kaybetmesi şeklinde ortaya çıkabilir.

1. Trafik Kazası ve Aracın Devrilmesi

Kamyon, tır veya diğer taşıma araçlarının trafik kazası yapması, çarpışması ya da devrilmesi sonucunda yükler kırılabilir, ezilebilir, dağılabilir veya tamamen kullanılamaz hale gelebilir.

Örnek: Bir fabrikadan müşteriye gönderilen makine parçalarını taşıyan tırın devrilmesi sonucunda ürünlerin zarar görmesi.

Bu tür hasarların emtia nakliyat sigortası kapsamında değerlendirilmesi, poliçedeki teminatlara ve olayın koşullarına bağlıdır.

2. Yükün Araçtan veya Konteynerden Düşmesi

Taşıma sırasında yükün araçtan düşmesi, konteyner içindeki ürünlerin kayması veya yüklerin zemine çarpması ciddi maddi zararlara yol açabilir.

Örnek: Uygun şekilde sabitlenmeyen paletlerin viraj sırasında devrilmesi ve üzerindeki ürünlerin kırılması.

Yükün sabitlenmesi, istiflenmesi ve ambalajlanması sırasında alınan önlemler, hasarın oluşmasını önlemek açısından önemlidir.

3. Islanma ve Su Hasarı

Yüklerin yağmur suyu, deniz suyu, sel veya başka bir su kaynağı nedeniyle ıslanması; paslanma, şişme, bozulma ve ürün kaybına neden olabilir.

Örnek: Konteynerin su alması nedeniyle karton ambalajlı ürünlerin ve elektronik ekipmanların zarar görmesi.

Su hasarının teminat kapsamında olup olmadığı, suyun kaynağına ve poliçede yer alan kloz ve istisnalara göre değerlendirilir.

4. Ezilme, Kırılma ve Deformasyon

Cam, seramik, mobilya, elektronik cihazlar ve hassas sanayi ürünleri taşıma sırasında darbe, basınç veya yanlış istifleme nedeniyle zarar görebilir.

Örnek: Üst üste istiflenen kolilerin ağırlığı nedeniyle alttaki ürünlerin ezilmesi.

Kırılma ve deformasyon hasarlarında ürünün niteliği, ambalajlama koşulları ve seçilen nakliyat sigortası teminatları önem taşır.

5. Yangın ve Patlama Hasarları

Taşıma aracında, gemide, depoda veya yükleme alanında meydana gelen yangın ya da patlama, yüklerin kısmen veya tamamen kullanılamaz hale gelmesine neden olabilir.

Örnek: Taşıma aracında çıkan yangının araçtaki ticari mallara zarar vermesi.

Yangın ve ilgili riskler, poliçenin kapsamına göre değerlendirilir. Yanıcı veya tehlikeli maddelerin taşınmasında yükün özelliklerinin sigortacıya doğru bildirilmesi özellikle önemlidir.

6. Hırsızlık ve Yük Kaybı

Taşıma sırasında yükün tamamının veya bir bölümünün çalınması, kaybolması ya da teslim edilememesi, yük sahibinin önemli bir maddi kayıpla karşılaşmasına neden olabilir.

Örnek: Depodan sevk edilen ticari ürünlerin taşıma güzergahında çalınması.

Hırsızlık, kısmi eksilme ve açıklanamayan kayıp aynı şekilde değerlendirilmez. Bu risklerin teminat kapsamı, poliçede belirtilen şartlara ve olayın belgelenmesine bağlıdır.

7. Fırtına ve Deniz Kazaları

Denizyolu taşımacılığında fırtına, geminin karaya oturması, çatışması veya deniz suyu girişi gibi olaylar yüklerin zarar görmesine yol açabilir.

Örnek: Fırtına sırasında konteynerlerin gemide yer değiştirmesi ve içerisindeki malların hasarlanması.

Denizyolu nakliyat sigortasında teminat kapsamı, seçilen Institute Cargo Clauses (ICC) klozları ve poliçenin diğer özel şartlarına göre değişebilir.

8. Yükleme ve Boşaltma Hasarları

Forklift, vinç ve diğer yük elleçleme ekipmanlarıyla yapılan işlemler sırasında ürünler düşebilir, delinebilir, kırılabilir veya ezilebilir.

Örnek: Limanda vinçle kaldırılan bir makinenin düşerek ağır hasar alması.

Yükleme ve boşaltma sırasında meydana gelen hasarların karşılanabilmesi için ilgili işlemlerin poliçe kapsamında bulunması gerekir.

9. Paslanma, Oksitlenme ve Nem Hasarı

Metal ürünler, yedek parçalar, makineler ve bazı hassas ticari mallar nem, rutubet veya uygun olmayan taşıma koşulları nedeniyle zarar görebilir.

Örnek: Uzun mesafeli taşıma sonrasında metal parçaların yüzeyinde paslanma oluşması.

Her paslanma veya nem hasarı otomatik olarak sigorta kapsamında değildir. Hasarın nedeni, ürünün doğal özellikleri, ambalajlama koşulları ve poliçe istisnaları birlikte incelenir.

10. Bozulma ve Soğuk Zincirin Kırılması

Gıda, ilaç ve sıcaklık kontrollü ürünler, soğutma sisteminin arızalanması, sıcaklığın uygun seviyede tutulamaması veya taşıma gecikmeleri nedeniyle zarar görebilir.

Örnek: Soğutuculu araçta sıcaklığın yükselmesi nedeniyle taşınan gıda ürünlerinin bozulması.

Sıcaklık değişimi, soğutma sistemi arızası ve gecikmeden kaynaklanan zararlar için özel teminat gerekebilir. Ürünlerin taşıma koşulları poliçe düzenlenirken açıkça belirtilmelidir.

11. Makine ve Elektronik Ekipman Hasarları

Sanayi makineleri, bilgisayarlar, elektronik cihazlar ve hassas teknik ekipmanlar taşıma sırasında darbe, titreşim, düşme veya diğer fiziksel etkiler nedeniyle zarar görebilir.

Örnek: İthal edilen üretim makinesinin teslimat sırasında darbe alması ve bazı parçalarının kullanılamaz hale gelmesi.

Özellikle yüksek değerli makinelerde ürünün bedeli, ambalajlama şekli, taşıma güzergahı ve yükleme-boşaltma koşulları sigorta planlamasında dikkate alınmalıdır.

12. Ambalaj Yırtılması ve Ürün Dökülmesi

Çuval, koli, varil veya diğer ambalajların taşıma sırasında zarar görmesi sonucunda ürünler dökülebilir, saçılabilir veya kaybolabilir.

Örnek: Kimyasal olmayan endüstriyel bir hammaddenin ambalajının yırtılması ve ürünün bir bölümünün taşıma sırasında dökülmesi.

Ambalaj hasarının yanı sıra ürünün kendisinde oluşan zararın da teminat kapsamında bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.

13. Konteyner Hasarı ve Konteynerin Devrilmesi

Konteynerlerin limanda, gemide veya kara taşımacılığı sırasında devrilmesi, düşmesi, delinmesi ya da ezilmesi, içerisindeki yüklerin zarar görmesine neden olabilir.

Örnek: Limanda istiflenen bir konteynerin devrilmesi sonucunda elektronik ürünlerin kırılması.

Burada önemli olan yalnızca konteynerin hasarlanması değil, içerisindeki emtianın gördüğü zarardır. Konteynerin kendisine gelen hasar ile yükte oluşan hasar farklı sigorta menfaatleri kapsamında değerlendirilebilir.

14. Sel, Su Baskını ve Doğal Afet Hasarları

Taşıma güzergahında veya geçici depolama alanında meydana gelen sel, su baskını, deprem ve diğer doğal olaylar yüklerin fiziksel olarak zarar görmesine neden olabilir.

Örnek: Sel sularının geçici depolama alanına girmesi sonucunda paletler üzerindeki ürünlerin kullanılamaz hale gelmesi.

Doğal afetlerin ve bunlardan kaynaklanan zararların teminat durumu, poliçede belirtilen kapsam ve istisnalara göre belirlenir.

15. Kısmi Eksilme ve Tam Ziya

Nakliyat hasarları, yükün yalnızca bir bölümünün kaybolması veya zarar görmesi şeklinde gerçekleşebileceği gibi yükün tamamen zayi olması şeklinde de meydana gelebilir.

Kısmi eksilme: Sevk edilen yükün bir bölümünün teslim edilememesi veya kaybolması.

Tam ziya: Sigorta konusu yükün poliçe ve uygulanabilir sigorta şartları çerçevesinde tamamen zayi olması.

Örnek: Bir konteynerdeki ürünlerin bir bölümünün hasarlanması kısmi hasar olarak değerlendirilebilirken, yükün tamamının bir deniz kazasında kaybolması tam ziya niteliğinde olabilir.

Tam ziya teminatı ile daha geniş kapsamlı emtia nakliyat sigortası aynı değildir. Poliçenin hangi riskleri kapsadığı mutlaka kontrol edilmelidir.

Nakliyat Sigortası Hangi Hasarları Karşılar?

Nakliyat sigortasının karşılayabileceği hasarlar, seçilen poliçe türüne ve teminat kapsamına bağlıdır. Aynı olay, bir poliçede teminat kapsamında olabilirken başka bir poliçede istisna kapsamında kalabilir.

Hasar Türü	Teminat Açısından Dikkat Edilecek Konu
Trafik kazası ve aracın devrilmesi	Seçilen teminatlar ve taşıma şartları
Yangın	Yangın teminatının kapsamı ve istisnalar
Hırsızlık	Hırsızlık klozu, olayın niteliği ve ispat belgeleri
Islanma ve su hasarı	Suyun kaynağı ve poliçe klozları
Kırılma ve ezilme	Teminat kapsamı, ambalajlama ve istisnalar
Yükleme ve boşaltma hasarı	Elleçleme işlemlerinin teminat kapsamında olması
Soğuk zincir hasarı	Sıcaklık değişimi ve makine arızası gibi risklere ilişkin özel şartlar
Paslanma ve bozulma	Hasarın nedeni, ürünün niteliği ve istisnalar
Kısmi eksilme ve tam ziya	Seçilen teminatın kapsamı ve olayın belgelenmesi
Sel ve doğal afetler	İlgili risklerin poliçede teminat altına alınmış olması

Bu tablo genel bilgilendirme amacı taşır. Kesin teminat değerlendirmesi, ilgili poliçenin genel ve özel şartları üzerinden yapılmalıdır.

Emtia Nakliyat Sigortası ile Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası Arasındaki Fark Nedir?

Nakliyat hasarlarında en çok karıştırılan konulardan biri, malın sigortalanması ile taşıyıcının sorumluluğunun sigortalanması arasındaki farktır.

Emtia Nakliyat Sigortası

Emtia nakliyat sigortası, taşınan ticari malların poliçede belirtilen risklere karşı güvence altına alınmasını amaçlar. Mal sahibi veya sigortalanabilir menfaati bulunan taraf, kendi yükünün korunması için bu sigortayı yaptırabilir.

Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası

Taşıyıcı sorumluluk sigortası, taşıyıcının yük sahibine karşı doğabilecek hukuki sorumluluğunu poliçe şartları ve ilgili mevzuat çerçevesinde teminat altına almayı amaçlar.

CMR Sigortası

CMR sigortası, uluslararası karayolu taşımacılığında taşıyıcının CMR Konvansiyonu kapsamındaki sorumluluğuna ilişkin bir sigorta çözümüdür. Taşıyıcının sorumluluğu, her hasarda otomatik olarak yükün tam ticari değerine eşit olmayabilir.

Önemli: Yükün hasarlanması, taşıyıcının her durumda sorumlu olduğu veya hasarın tamamının taşıyıcı sorumluluk sigortasından ödeneceği anlamına gelmez. Hasarın nedeni, sorumluluk hükümleri ve poliçe şartları birlikte değerlendirilir.

Nakliyat Hasarı Meydana Geldiğinde Ne Yapılmalıdır?

Nakliyat sırasında yükün zarar görmesi hâlinde, hasarın doğru şekilde belgelenmesi ve sigorta şirketine zamanında bildirilmesi önemlidir.

1. Hasarı Belgeleyin

Hasarlı ürünlerin, ambalajların, konteynerin ve taşıma aracının fotoğraf veya videolarını çekin.

2. Teslimat Belgelerine Gerekli Kayıtları Düşürün

Hasar veya eksiklik varsa teslim tutanağına, taşıma belgesine ya da ilgili kayıtlara açıkça yazılmasını sağlayın.

3. Sigorta Şirketine veya İlgili Sigorta Aracısına Bildirim Yapın

Poliçede belirtilen bildirim süresi ve yöntemine uyun.

4. Hasarın Büyümesini Önleyin

Mümkün olduğu ölçüde ek zararı önleyici tedbirler alın ve yapılan işlemleri belgelendirin.

5. Belgeleri Saklayın

Fatura, çeki listesi, taşıma belgesi, teslim tutanağı, hasar fotoğrafları ve ilgili yazışmalar tazminat değerlendirmesinde gerekli olabilir.

6. Ekspertiz ve İnceleme Sürecine Yardımcı Olun

Hasarlı ürünleri ve ilgili belgeleri inceleme için hazır bulundurun; mümkünse inceleme yapılmadan hasarlı ürünleri elden çıkarmayın.

Hasar durumuna göre gerekli belgeler ve izlenecek süreç değişebilir. Özellikle uluslararası taşımacılıkta taşıyıcıya veya diğer sorumlu taraflara yapılması gereken bildirimler için ilgili süreler ayrıca kontrol edilmelidir.

Nakliyat Sigortası Hasarlarını Önlemek İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?

Nakliyat hasarlarının tamamını önlemek mümkün olmasa da doğru planlama ve risk yönetimiyle hasar ihtimali azaltılabilir.

• Ürünün ağırlığına, hassasiyetine ve taşıma şekline uygun ambalajlama yapılmalıdır.
• Yükler araç veya konteyner içerisinde uygun şekilde sabitlenmelidir.
• Taşıma güzergahı ve kullanılacak araç, yükün özelliklerine göre belirlenmelidir.
• Soğuk zincir ürünlerinde sıcaklık ve kayıt sistemleri takip edilmelidir.
• Yükleme ve boşaltma işlemleri uygun ekipmanlarla yapılmalıdır.
• Yükün gerçek değeri, niteliği ve taşıma koşulları sigorta düzenlenirken doğru bildirilmelidir.
• Poliçedeki teminatlar, muafiyetler, istisnalar ve özel şartlar sevkiyat öncesinde incelenmelidir.

Özellikle yüksek değerli emtia, ithalat ve ihracat yükleri, düzenli sevkiyatlar ve proje taşımalarında sigorta kapsamının taşıma operasyonuna uygun şekilde planlanması önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Nakliyat Sigortası Hangi Hasarları Karşılar?

Poliçede yer alan teminatlara bağlı olarak trafik kazası, aracın devrilmesi, yangın, hırsızlık, ıslanma, kırılma, yükleme-boşaltma hasarı ve diğer belirli risklerden kaynaklanan yük zararları karşılanabilir. Her hasarın kapsamı poliçe özelinde değerlendirilir.

Taşınan Mal Hasar Görürse Zararı Kim Öder?

Zararın kim tarafından karşılanacağı; hasarın nedeni, malın sigortalı olup olmadığı, taşıma sözleşmesi, taşıyıcının hukuki sorumluluğu ve varsa sigorta poliçelerine göre belirlenir. Emtia nakliyat sigortası ile taşıyıcı sorumluluk sigortasının kapsamları farklıdır.

Konteyner Devrilirse Sigorta Ödeme Yapar mı?

Konteynerin devrilmesi sonucu yükte meydana gelen hasar, ilgili olayın poliçedeki teminat kapsamında bulunması ve diğer şartların sağlanması hâlinde karşılanabilir. Kesin sonuç poliçe ve hasar incelemesine bağlıdır.

Nakliyat Sigortası Hırsızlığı Karşılar mı?

Hırsızlık teminatının kapsamı, poliçede belirtilen şartlara ve olayın niteliğine göre değişir. Kısmi eksilme veya açıklanamayan kayıp, hırsızlıkla aynı şekilde değerlendirilmek zorunda değildir.

Nakliyat Sigortası Yükleme ve Boşaltma Hasarlarını Karşılar mı?

Yükleme ve boşaltma sırasında oluşan hasarlar, ilgili işlemler poliçenin teminat kapsamındaysa karşılanabilir. Bu nedenle yükleme-boşaltma teminatının poliçede açıkça kontrol edilmesi gerekir.

Nakliyat Sigortası ile CMR Sigortası Aynı mıdır?

Hayır. Emtia nakliyat sigortası yükün sigortalanmasına odaklanırken CMR sigortası, uluslararası karayolu taşımacılığında taşıyıcının ilgili hukuki sorumluluğuna odaklanır.

Nakliyat Sigortası Yaptırmak Zorunlu mudur?

Emtia nakliyat sigortası genel olarak her taşıma için zorunlu değildir; ancak sözleşme, kredi, ticari işlem veya özel düzenlemeler çerçevesinde sigorta şartı bulunabilir. Taşıyıcıların belirli sorumluluk sigortalarına ilişkin yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Nakliyat Sigortası Fiyatı Neye Göre Belirlenir?

Prim; yükün cinsi ve değeri, taşıma güzergahı, taşıma yöntemi, ambalajlama, seçilen teminatlar, hasar geçmişi ve ilgili risk özelliklerine göre değişebilir. Sağlıklı fiyatlandırma için sevkiyata ilişkin bilgilerin doğru paylaşılması gerekir.

Yüklerinizi Nakliyat Risklerine Karşı Güvence Altına Alın

Ticari malların taşınması sırasında meydana gelen bir hasar, yalnızca ürün bedeliyle sınırlı kalmayıp teslimat süreçlerini, müşteri ilişkilerini ve işletmenin nakit akışını da etkileyebilir.

Bu nedenle nakliyat sigortası planlanırken yalnızca fiyatın değil, taşınan yükün özelliklerinin, taşıma güzergahının, seçilen teminatların ve poliçe istisnalarının da değerlendirilmesi gerekir.

Ongun Sigorta, 25 yılı aşkın sigortacılık deneyimiyle emtia nakliyat sigortası, taşıyıcı sorumluluk sigortası, CMR ve abonman çözümleri gibi farklı nakliyat sigortacılığı ihtiyaçlarının değerlendirilmesine yönelik uzman desteği sunar.

Yüklerinizin niteliğine, taşıma operasyonunuza ve sigorta ihtiyacınıza uygun çözümü belirlemek için nakliyat sigortacılığı konusunda uzman desteği alabilirsiniz.